Kerkuilwerkgroep Vlaanderen organiseert voor de tiende keer haar conclaaf
Afgelopen weekend organiseerde de Kerkuilwerkgroep Vlaanderen al voor de tiende keer haar jaarlijkse vormingsweekend. Drie dagen lang bogen vijftien vrijwilligers-bestuursleden zich in het hartje van de Antwerpse Kempen over de werking van de afdeling en het lot van de kerkuil in Vlaanderen. Collega Julie Van Houtryve draaide een dagje mee in het mooie domein Beverdonk in Retie en keerde met heel wat nieuwe inzichten van de kerkuilexperten terug.
“In de voormiddag bespraken we verschillende aspecten van de interne werking,” rapporteert Julie. “We maakten afspraken over het controleren van de nestkasten, de samenwerking met Vogelbescherming Vlaanderen, vorming van vrijwilligers, organisatie van activiteiten, de verwerking en bekendmaking van broedresultaten, enzovoort.”
In de namiddag gaf onderzoekster Rhune Vanden Eynde toelichting bij de tussentijdse resultaten van haar doctoraat aan de Université Catholique de Louvain (UCL). Zij onderzoekt de impact van lichtvervuiling op de kerkuilen in Vlaanderen en baseert zich voor haar onderzoek op gegevens die de Kerkuilwerkgroep verzamelt. “Heel interessant”, aldus Julie, “ook voor doorgewinterde kerkuilenexperts. Zo leerden we bijvoorbeeld dat kerkuilen gebruik maken van maanlicht om prooien te vangen. Hoe witter het verenkleed, hoe beter ze namelijk een ‘freeze’-effect genereren bij hun prooi.”
Bescherming van de kerkuil blijft broodnodig in Vlaanderen
Hoewel de kerkuil met zijn hartvormige gezicht en gitzwarte ogen één van de meest opvallende uilensoorten in Vlaanderen is, heeft zijn voortbestaan lange tijd aan een zijden draadje gehangen. In de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw ging de populatie door extreem strenge winters, gebruik van landbouwgif DDT en het verschralende boerenland zo sterk achteruit dat de soort met uitsterven bedreigd was: er bleven nog slechts enkele tientallen broedparen over.
Eind jaren ’70 verenigden enkele liefhebbers zich in de Kerkuilwerkgroep. Hun voornaamste doel? De kerkuil behouden als broedvogel in ons land. Dankzij de tomeloze inzet van deze werkgroep werd de soort in Vlaanderen gered en nam ze met succes toe. Van minder dan 50 broedkoppels tot meer dan 1500 broedkoppels vandaag. Sinds 1997 draagt de werkgroep haar huidige naam en functioneert ze als afdeling van Vogelbescherming Vlaanderen.
“Sinds 2016 is de kerkuilpopulatie weer op een gezond niveau”, legt Ludo Smets, voorzitter van de Kerkuilwerkgroep, uit. “Toen werd de kaap van de 1000 broedparen overschreden. Dankzij gerichte nestkastacties broedt tegenwoordig het grootste deel van de Vlaamse populatie in nestkasten. Hoewel de kerkuil volgens de Vlaamse rode lijst vandaag ‘niet meer in gevaar’ is, blijft de bescherming broodnodig. De verschraling van het boerenland is alleen maar erger geworden en het gevaar van pesticiden is nog steeds reëel en ingrijpend. Ruilverkavelingen swingen de pan uit waardoor heel wat geschikte oppervlakte aan ruigtepercelen in Vlaanderen verdwijnt. Bovendien wordt het verkeersnet almaar dichter en zijn er nog steeds te veel kerkuilen die in gevangenschap belanden of voor roofvogelshows gebruikt worden.”
“De gevaren voor de kerkuil blijven bestaan,” besluit Julie, “en daarom blijft het nodig om deze prachtige, maar schuchtere muizenvanger te beschermen. Het was fijn om tijdens dit weekend zo veel ambitie, enthousiasme en volharding te zien bij de vele vrijwilligers van de Kerkuilwerkgroep. Hartelijk dank dat jullie blijven ijveren voor de kerkuil!”
Veelgestelde vraag : kunnen jullie ons aan een nestkast voor kerkuilen helpen?
Niet dagelijks maar bijna wekelijks loopt een gelijkaardige vraag binnen zoals: "Wij hebben al een tijdje een kerkuil in onze stal gespot. Nu zouden wij graag een nestkast willen ophangen in de stal. Kunnen jullie ons aan een nestkast helpen?" De eerste vraag die hier zou moeten gesteld worden is... moet er zoals in dit voorbeeld altijd een nestkast geplaatst worden? Het antwoord hierop is neen! Het kan zelfs negatief uitdraaien voor kerkuilen om zomaar overal willekeurig nestkasten te plaatsen.
Bij het plaatsen van nestkasten zijn immers enkele fundamentele criteria uitermate belangrijk:
- het gebouw en de omgeving moeten geschikt en veilig zijn
- in de nabije omgeving mogen zich best geen andere nestkasten of kerkuilterritoria bevinden
- de nestkast moet jaarlijks opgevolgd, gereinigd en onderhouden kunnen worden
Alleen als aan al deze voorwaarden voldaan wordt (na prospectie) is het eigenlijk verantwoord om een nestkast te plaatsen.
Neem daarom altijd contact op via onze provinciale emailaccounts of via
Meer details kan u ontdekken via deze link: Kerkuilwerkgroep Vlaanderen - Publicaties - Artikels (folder nestkasten).
De kerkuil in het bovenstaande voorbeeld kan mogelijk immers de stal maar tijdelijk gebruiken als slaapplaats, of afkomstig zijn als broedvogel van een naburige locatie, of op zwerftocht (op doortrek) zijn als het om een jonge uitgevlogen kerkuil gaat... Niks garandeert dat die kerkuil ter plaatse blijft na het voorzien van een nestkast. Het plaatsen van nestkasten in een minder geschikte omgeving kan zelfs een negatief resultaat opleveren: een te lage bezettingsgraad, een zeer lage reproductie en een veel hoger sterftecijfer.
Inzamelen van kadavers van kerkuilen voor onderzoek INBO
Onderzoek naar secundaire intoxicatie bij roofdieren
In het kader van een lopend onderzoek naar de bestrijding van de bruine rat voert INBO een studie uit naar secundaire intoxicatie door rodenticiden bij roofdieren. Tien jaar geleden lag de focus op bunzingen en steenmarters. Dit keer breiden we het onderzoek uit naar roofvogels, met bijzondere aandacht voor de kerkuil.
Voor deze studie hebben we een 50-tal kadavers van kerkuilen nodig, verspreid over heel Vlaanderen. Bij voorkeur gaat het om karkassen van uitgevlogen individuen (geen pulli) die zo vers mogelijk zijn, en waarvan de vindplaats en inzameldatum gekend zijn. De dieren worden best zo snel mogelijk ingevroren en naar een diepvrieslocatie van het Marternetwerk gebracht (zie lijst en kaart met alle locaties in Vlaanderen). Gelieve Tosca steeds te verwittigen wanneer u een individu naar een diepvrieslocatie hebt gebracht (
Hartelijk dank!
Locaties diepvriezers Marternetwerk - Google My Maps
VRIJE GIFTEN VOOR BESCHERMING VAN DE KERKUIL
Ondanks onze jarenlange inspanningen is de Kerkuil in Vlaanderen nog bijlange niet uit de gevarenzone. Vooral onnatuurlijke doodsoorzaken blijven een enorme druk op de populatie zetten. Naast het voorzien in broedgelegenheid en het opwaarderen van voedselgebieden willen we onze campagnes rond bijvoorbeeld verkeersslachtoffers (grootste doodsoorzaak) nog meer kracht bijzetten. Maar daarnaast willen we ook meer en meer inzetten op educatie en opleiding van vrijwilligers. Het beschermen van kerkuilen vraagt immers een voortdurend aanscherpen van onze professionalisering. Daarom zijn we op zoek naar “extra vrije giften” vanuit een bijzondere of speciale aanleiding.
Bijvoorbeeld ter ere van uw 30ste, 40ste, 50ste... of 90ste verjaardag waarbij u geld inzamelt voor het behoud van de Kerkuil, en dat bedrag doneert aan onze werking...
Ter gelegenheid van een uitzonderlijk of speciaal moment in uw leven waarbij u vanuit een bestuurlijke aanpak een bedrag inzamelt en doneert aan onze werking...
In uw nalatenschap waarbij u bij overlijden een vooraf bepaald bedrag laat doneren aan onze werking...
Of gewoon de opbrengst van een speciaal door u georganiseerde inzameling die u dan integraal doneert aan onze werking...
Elke andere vrije gift is natuurlijk van harte welkom!
Inzamelingen, periodieke schenkingen, vrije giften en nalatenschappen kunnen gestort worden op:
BE11 7340 1353 5448 – ten voordele van het Soortbeschermingsplan Kerkuil Vlaanderen. Niet vergeten duidelijk ‘vrije gift’ te vermelden bij opmerkingen. Voor alle vrije giften vanaf 40 Euro wordt een fiscaal attest afgeleverd, daarvoor hebben we echter ook je rijksregisternummer nodig (verplicht vanaf 2024). Bezorg dit aan ons via
HARTELIJK DANK BIJ VOORBAAT VOOR DE STEUN!
Opmerking: Testamentaire nalatenschappen dienen via een notaris officieel geregistreerd en geregeld te worden!
